Η Επιστήμη του Όγκου Προπόνησης: Πόσα Sets Χρειάζεστε Πραγματικά
Τι Είναι ο Όγκος Προπόνησης;
Ο όγκος προπόνησης υπολογίζεται ως: Sets × Επαναλήψεις × Βάρος. Όμως, για πρακτικούς σκοπούς, συχνά μετράμε απλά τα "hard sets" ανά μυϊκή ομάδα την εβδομάδα.
Τι Λέει η Έρευνα
Η Μελέτη Schoenfeld 2017
Μια meta-analysis από τον Dr. Brad Schoenfeld και την ομάδα του ανέλυσε 15 μελέτες και κατέληξε:
- Λιγότερα από 10 sets/εβδομάδα: Ελάχιστη δόση για διατήρηση
- 10-20 sets/εβδομάδα: Βέλτιστο εύρος για τους περισσότερους
- Πάνω από 20 sets/εβδομάδα: Πιθανά επιπλέον οφέλη για προχωρημένους
Η Σχέση Δόσης-Απόκρισης
Η έρευνα δείχνει μια σχέση dose-response μεταξύ όγκου και υπερτροφίας, αλλά με φθίνουσες αποδόσεις μετά τα 20+ sets.
Κατηγοριοποίηση ανά Επίπεδο
Αρχάριοι (0-1 έτος προπόνησης)
- Συνιστώμενος όγκος: 10-12 sets/μυϊκή ομάδα/εβδομάδα
- Λόγος: Υψηλή ευαισθησία στο ερέθισμα, ανάγκη εκμάθησης τεχνικής
Ενδιάμεσοι (1-3 έτη)
- Συνιστώμενος όγκος: 14-18 sets/μυϊκή ομάδα/εβδομάδα
- Λόγος: Αυξημένη ανάγκη για ερέθισμα, καλύτερη ανοχή όγκου
Προχωρημένοι (3+ έτη)
- Συνιστώμενος όγκος: 18-25+ sets/μυϊκή ομάδα/εβδομάδα
- Λόγος: Μειωμένη ευαισθησία, ανάγκη μεγαλύτερου stimulus
Κατανομή Όγκου στην Εβδομάδα
Η Σημασία της Συχνότητας
Η έρευνα του Schoenfeld (2016) έδειξε ότι η προπόνηση κάθε μυϊκής ομάδας 2 φορές την εβδομάδα υπερτερεί της μίας φοράς για υπερτροφία.
Πρακτικό Παράδειγμα
Αν στοχεύετε 16 sets στήθους την εβδομάδα:
- Επιλογή Α: 16 sets σε 1 ημέρα (λιγότερο αποτελεσματικό)
- Επιλογή Β: 8 sets × 2 ημέρες (καλύτερο)
- Επιλογή Γ: 5-6 sets × 3 ημέρες (βέλτιστο για ανάκαμψη)
Ο Ρόλος του Μέγιστου Ανακτήσιμου Όγκου (MRV)
Ορισμός
Το MRV (Maximum Recoverable Volume) είναι ο μέγιστος όγκος από τον οποίο μπορείτε να ανακάμψετε και να προσαρμοστείτε θετικά.
Σημάδια Υπέρβασης MRV
- Στασιμότητα ή μείωση δύναμης
- Επίμονη μυϊκή κόπωση
- Διαταραχές ύπνου
- Μειωμένη όρεξη
- Αυξημένος χρόνος ανάκαμψης μεταξύ προπονήσεων
Πρακτικές Συστάσεις
Στρατηγική Προοδευτικής Αύξησης Όγκου
- Εβδομάδα 1: 10 sets/μυϊκή ομάδα (baseline)
- Εβδομάδα 2-3: 12 sets
- Εβδομάδα 4-5: 14 sets
- Εβδομάδα 6: Deload - 6-8 sets
Πώς να Μετράτε τα Sets
- Μετράτε μόνο "working sets" (όχι ζέσταμα)
- Sets κοντά στην αποτυχία (1-3 RIR)
- Compound ασκήσεις μετράνε για πολλές μυϊκές ομάδες
Συμπέρασμα
Ο όγκος είναι η πρωταρχική μεταβλητή για μυϊκή ανάπτυξη. Ξεκινήστε με χαμηλό όγκο, αυξάνετε σταδιακά, και παρακολουθείτε την απόκρισή σας. Θυμηθείτε: περισσότερο δεν είναι πάντα καλύτερο—η βέλτιστη δόση είναι εξατομικευμένη.
Πηγές: Schoenfeld et al. (2017), Journal of Sports Sciences, MASS Research Review